Baśń
Baśń często mylnie nazywana jest bajką. Nie wiadomo skąd to przekonanie, może od słowa „bajać”, czyli opowiadać, bo przecież chętnie opowiadamy baśnie, szczególnie naszym milusińskim na dobranoc. Ale jest w tym też trochę prawdy, bo baśń wywodzi się z bajki ludowej i nazywana jest często bajką magiczną.
Jakie więc cechy są charakterystyczne dla baśni?
- Jest jednym z podstawowych gatunków w epickiej literaturze ludowej.
- Jest niewielkim utworem o treści fantastycznej.
- Wywodzi się z bajki ludowej.
- Jest to utwór przesycony cudownością, występują w nim wydarzenia magiczne.
- Dzieje ludzkich bohaterów cechuje swobodne przekraczanie granic między światem realistycznym a sferą, w której dominują siły nadnaturalne.
- Często spotykanymi postaciami baśni są postaci fantastyczne, takie jak na przykład: krasnoludki, skrzaty, czarownice, wróżki, dobre i złe duchy, królewicze, rycerze i księżniczki.
- Cechą charakterystyczną jest nieskomplikowanie konstrukcji zdarzeń fabularnych .
- Wydarzenia mają miejsce w bliżej nieokreślonym miejscu i czasie.
- Schemat kompozycji opiera się na tryumfie dobra nad złem, czyli „dobro wygrywa, zło zostaje pokonane!”.
- Baśń ma za zadanie utrwalanie zasadniczych elementów ludowego światopoglądu, który dotyczy:
- wiary w możliwość nieustającej ingerencji mocy nadprzyrodzonych,
- antropomorficznej wizji przyrody,
- niespisanych norm moralnych,
- ideałów godnego, sprawiedliwego zachowania.
A jakie są współczesne baśnie?
W polskiej, ale też światowej literaturze dziecięcej i młodzieżowej, baśnie są nadal bardzo popularne. Wciąż rozwijają się, szczególnie zapoczątkowane przez Andersena w XIX wieku, baśnie wielowarstwowe. W języku angielskim nazywane są często „fantasty”, co oznacza nowoczesną fantastykę. Są to baśnie metaforyczne, w których istotną rolę pełni symbolika, filozoficzne podteksty i aluzje do rzeczywistości. Baśnie te w sposób w sposób symboliczno – metaforyczny przedstawiają niezmienność i ponadczasowość prawd egzystencjalnych.
Kto pisał baśnie współczesne?
Najsłynniejsi przedstawiciele tego typu twórczości to oczywiście Andersen a oprócz niego to:
- we Włoszech C. Collodi,
- w Niemczech E. T. A. Hoffmann,
- w Finlandii T. M. Jansson,
- w Anglii A. A. Milne,
- we Francji A. de Saint-Exupery;
- w Polsce: J. Brzechwa, H. Januszewska, A. Kamieńska, L. J. Kern, E. Szelburg-Zarembina i inni.