Baśń w Europie
Historia baśni w Europie.
W czasach bardzo nam odległych dzieci nie były traktowane jakoś szczególnie. Wzrastały w cieniu swoich rodziców. Nikt nie pomyślał również, by tworzyć specjalnie dla nich literaturę.
W czasie średniowiecza dzieci słuchały różnych historii, ale były one przeznaczone dla uszu dorosłych i opowiadały o przygodach wspaniałych i dzielnych rycerzy. Następnie, podczas Odrodzenia, w Europie były modne opowiadania dotyczące czasów starożytnych. W epoce odkryć geograficznych i wynalazków, czyli w XVII wieku dzieci zmuszone były słuchać o nich ale wtedy też zaczęły tworzyć się w Europie szkoły świeckie, nazywane Akademiami rycerskimi dla chłopców. I wtedy właśnie po raz pierwszy dostrzeżono potrzebę tworzenia literatury specjalnie dla dzieci. Teksty dla młodego odbiorcy wraz z obrazkami w książce do nauczania początkowego opracowała J. Komensky. Nosiła tytuł „Orbis sensualium pietus” a w 1667 roku została wydana także we Wrocławiu, pod tytułem „Świat zmysłowy w obrazkach”. I tak stopniowo zaczęto interesować się potrzebami młodego czytelnika. Opracowanie konkretnych tekstów dla potrzeb nauki dziecka w XVII wieku jest bardzo ważnym punktem rozwoju piśmiennictwa przeznaczonego dla najmłodszych. W XVII w. w purytańskiej Anglii opowiadania przekazywane dzieciom miały na celu przerażać je wizją kar za grzechy. Dopiero w wieku XVIII powstały pierwsze prawdziwe utwory dla dzieci. Więc baśnie były znane wcześniej, ale nie były one tworzone z myślą o młodocianym odbiorcy.
Baśnie były znane na długo wcześniej niż zaczęto je tworzyć z myślą o dzieciach. Początkowo miały przerażać najmłodszych konsekwencjami złych uczynków i obiecywać karę za każdy grzech. Dopiero później zaczęto myśleć o przyjemności małych czytelników. Do literatury jako pierwsze wkroczyły baśnie indyjskie. Pierwszy zbiór baśni dla dzieci pod tytułem „Historie i baśnie z dawnych czasów z pouczeniami moralnymi” z 1697 roku opracował Charles Perrault na dworze Ludwika XIV. Jest on szerzej znany pod tytułem „Opowiadania Babci Gąski”. Za jego sprawą dzieci pierwszy raz mogły spotkać się z Kopciuszkiem, Czerwonym Kapturkiem, Śpiącą Królewną czy Kotem w butach.
W XIX wieku baśń była już docenianym gatunkiem literackim. W 1812 roku, w Niemczech dwaj bracia Wilhelm i Jakub Grimm opracowali zbór pod tytułem „Kinder und Hausmärchen”. Polski tytuł brzmi „Baśnie dla domu i dzieci”. I mimo tego „zapewnienia” są to najokrutniejsze ze znanych baśni. Na szczęście w 1954 roku ich zakończenia zostały poddane przeróbce przez wydawców i w obecnej formie są to piękne i wartościowe utwory.
Baśniopisarzem, o którym nie sposób nie wspomnieć jest Hans Christian Andersen. Jest on autorem najpiękniejszych baśni, których korzenie wywodzą się z wątków ludowych, ale też swoich autorskich. Niektóre baśnie Andersena są bardzo smutne i wzruszające, jak „ Dziewczynka z zapałkami”. Inne weselsze, ale wszystkie bardzo mądre.
W latach 1825 –27 ukazały się baśnie opierające się o motyw wschodni, pod tytułem „ Almanach baśni”. Ich autorem jest Wilhelm Hauff. Nie wszystkie zostały napisane z myślą o dzieciach, ale część z nich weszła do kanonu literatury dziecięcej, jak na przykład: „Kalif Bocian”, „Mały Muk”, „Karzeł Nosal”.